Leopold Okulicki NIEDŻWIADEK

Przybrane nazwiska: Jan Mrówka, Johann Müller, Pseudonimy: Jan, Kobra 2, Kula, Leopold, Miller, Mrówka, Jan Mrówka, Niedźwiadek, Pan Jan, Sęp, Termit. Dyplomowany oficer służby stałej piechoty WP: podpułkownik [1936], pułkownik [1 VII 1940], generał brygady [22 V 1944]. Urodzony 12 listopada 1898 we wsi Bratucice koło Okulic, pow. Bochnia, syn Błażeja, rolnika, i Anny Korcyl. Od 1909 uczył się w gimnazjum w Bochni, gdzie do wybuchu I Wojny Światowej ukończył pięć klas [świadectwo dojrzałości otrzymał w tymże gimnazjum jako ekstern w kwietniu 1919]. Od maja 1913 należał do Związku Strzeleckiego w Bochni i w maju 1914 złożył egzamin podoficerski.

Od maja 1914 służył w Legionach Polskich, ale już w następnym miesiącu został zwolniony jako niezdolny do służby wojskowej z przyczyn zdrowotnych. Ponownie wstąpił do Legionów Polskich w październiku 1915 i służył pod pseud. "Sęp" w 3. pp II Brygady, awansując do stopnia sierżanta. W 1917 uczęszczał na kurs oficerski w Zegrzu. Po kryzysie przysięgowym [lipiec] wcielony we wrześniu 1917 do armii austriackiej, ukończył szkołę oficerów rezerwy w Koszycach [styczeń - marzec 1918].
W listopadzie 1918 w Bochni sformował pluton złożony z uczniów gimnazjum - członków POW, który wszedł następnie w skład 4. pp Legionów i wraz z nim wyruszył pod Lwów. Ranny w lutym 1919, do maja tego roku przebywał w szpitalu, potem wrócił na stanowisko dowódcy plutonu 4. pp Legionów. Od lipca ponownie w szpitalu, od sierpnia 1919 dowodził kompanią. Ponownie ranny w czerwcu 1920, do sierpnia leczył się w szpitalu, po czym wrócił na stanowisko dowódcy kompanii i p.o. dowódcy batalionu 4. pp Legionów.

Po ukończeniu WSWoj. w Warszawie [1923-1925] od października 1925 kierownik referatu mobilizacyjnego w sztabie DOK III Grodno. W lutym 1928 objął tam stanowisko p.o. szefa Oddz. Ogólnego, a potem od 1929 był kierownikiem Okręgowego Urzędu WF i PW. Od kwietnia 1930 dowódca batalionu 75. pp, od czerwca 1931 wykładowca taktyki broni połączonych w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, od marca 1934 szef sztabu 13. DP.

We wrześniu 1935 przeniesiony do Sztabu Głównego, od 1936 był szefem Wydziału "Wschód" w Oddziale III Sztabu Głównego, a od kwietnia 1939 szefem Wydziału Sytuacyjnego i zastępcą szefa Oddziale III Sztabu Głównego, przekształconego z momentem wybuchu wojny w Sztab Naczelnego Wodza. W nocy z 31 VIII na 1 IX 1939 jako oficer służbowy pełnił dyżur w Sztabie, w zastępstwie chorego z-cy Szefa Sztabu Głównego płk. Józefa Jaklicza. To on właśnie przyjął pierwsze meldunki o rozpoczęciu działań wojennych, napływające od poszczególnych oficerów odcinkowych. Pozostał w Warszawie po opuszczeniu stolicy przez Sztab Naczelnego Wodza [6 września] jako oficer operacyjny ekspozytury Kwatery Głównej Naczelnego Wodza przy Armii "Warszawa". Od 10 września 1939 uczestniczył ochotniczo w obronie Warszawy jako szef sztabu odcinka Warszawa-Zachód, a od 18 września dowódca odcinka swego imienia na Woli.

Należał do pierwszej kilkunastoosobowej grupy oficerów, wstępujących do SZP już 28 września 1939. Tego dnia zaprzysiężony, od października został dowódcą wojewódzkim SZP w Łodzi. Używał wówczas dokumentów na nazwisko Johann Müller, zameldowany przy ul. Kilińskiego 117. Od stycznia 1940 komendant Okręgu Łódź ZWZ. Używał w tym czasie pseud. Jan, Kula, Leopold, Miller, Pan Jan. W marcu tego roku zawiózł do Gałek Krzczonowskich rozkaz Komendanta Okupacji Niemieckiej ZWZ, płk. "Grabicy" [Stefana Roweckiego], nakazujący mjr. "Hubalowi" [Henrykowi Dobrzańskiemu] rozwiązanie jego Wydzielonego Oddziału Kawalerii Wojska Polskiego i przejście do konspiracji. Major "Hubal" rozkazowi nie podporządkował się...

Rozkazem L.1 z 1 lipca 1940 Okulicki został mianowany pułkownikiem służby stałej. Zagrożony aresztowaniem został we wrześniu 1940 odwołany do Warszawy, gdzie przez miesiąc był Inspektorem Komendy Głównej ZWZ, a następnie został mianowany komendantem terenów wschodnich [Obszar Nr 2 Białystok i Obszar Nr 3 Lwów] pod zmienionym pseud. "Mrówka".

23 października z dokumentami na nazwisko Jan Mrówka wyruszył z Warszawy i 2 listopada 1940 przybył do Lwowa. Aresztowany w nocy 21/22 stycznia 1941 w mieszkaniu przy ul. Zadwórzańskiej 117, został wywieziony do Moskwy i osadzony w więzieniu NKWD na Łubiance, a w kwietniu tego roku przeniesiony do Lefortowa, skąd zwolniono go 12 sierpnia 1941. Od tego miesiąca Szef Sztabu Armii Polskiej w ZSRR gen. Władysława Andersa, następnie dowódca 7. Dywizji Piechoty.

W czerwcu 1943 odwołany do dyspozycji Naczelnego Wodza, we wrześniu tego roku przybył do Londynu i zgłosił się do skoku do kraju. W październiku 1943 został przydzielony do Oddz. VI Sztabu Naczelnego Wodza: m.in. od tego miesiąca był organizatorem i krótko Komendantem Bazy Nr 10 ["Impudent"] w Ostuni koło Bari we Włoszech.

Przeszkolony na spadochronowym kursie cichociemnych. Zrzucony do Kraju w nocy z 21/22 maja 1944 w ramach operacji lotniczej "Weller 29" [po skoku awansowany do stopnia gen. brygady]. Miał przekazać Dowódcy AK, generałowi "Borowi" list gen. Kazimierza Sosnkowskiego wyznaczający gen. "Kobrę" na "jednego z zastępców Pana generała". Stanowisko Szefa Operacji i I zastępcy Szefa Sztabu KG AK, gen. "Grzegorza" [Tadeusza Pełczyńskiego], objął 3 czerwca 1944 po płk. "Sęku" [Januszu Bokszczaninie]. 27 lipca 1944 mianowany - po płk. "Nilu" - komendantem organizacji "Nie".

30 lipca 1944 Dowódca AK zameldował, że wyznaczył Okulickiego pseud. "Termit" na swojego następcę [na wypadek ujawnienia się po wkroczeniu Armii Sowieckiej do Warszawy lub w wypadku niemożności dalszego dowodzenia]. W związku z pełnieniem funkcji w organizacji "Nie", po wybuchu Powstania Warszawskiego gen. Okulicki pozostał w konspiracji. Od 6 września 1944 [po zranieniu gen. "Grzegorza"] był p.o. Szefa Sztabu KG AK. Po kapitulacji Powstania Warszawskiego, 2 października 1944 opuścił Warszawę razem z ludnością cywilną.

Stanowisko Dowódcy AK piastował - formalnie mianowany przez Prezydenta RP Raczkiewicza dopiero 21 grudnia 1944 - aż do rozwiązania AK własnym rozkazem z 19 stycznia 1945. Przebywał w tym czasie na terenie Częstochowy i Milanówka, używając pseud. "Niedźwiadek" [w Kraju] i "Termit" [w korespondencji z Londynem]. 3 stycznia 1945 spotkał się w Katarzynie koło Radomska z brytyjską misją wojskową "Freston" dowodzoną przez płk. D.T. Hudsona. Podstępnie aresztowany przez NKWD 27 marca 1945 w Pruszkowie i wywieziony do Moskwy, gdzie sądzono go w tzw. "procesie szesnastu" w dniach 18-21 czerwca 1945. Skazany na 10 lat więzienia. W sowieckim więzieniu 3 razy podejmował głodówkę. Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach 24 XII 1946 na Łubiance.

Odznaczony:

Krzyżem Walecznych
- po raz pierwszy w 1921
- po raz drugi i trzeci w 1922
- po raz czwarty 27 września 1944]
Krzyżem Niepodległości [1932]
Virtuti Militari V klasy [1920]
Virtuti Militari IV klasy [29 września 1939]

powrót do strony startowej